سه شنبه 1 اردیبهشت 1388 نوشته شده توسط میلاد پریدار

سیارة سبز- آبی ما در منظومه شمسی ویژگی خاصی دارد : سرشار از "رنگ" است. انسان كه در روح نامحدود خود در جستجوی تكامل و بلندی است، از زیبایی و شكوه هزاران رنگ در طبیعت استفاده كرده تا فرهنگ، تمدن و اندیشه‌اش را غنا بخشد. به‌راستی زمین تك رنگ یا سیاه و سفید چقدر بی‌روح بود. سپاس آن یگانه را كه در هر رنگ، گنجینه‌ای شگفت به انسان هدیه كرده است.

 

زمانی كه مردمان اولیه شروع به نقاشی غار‌ها و یا زینت خودشان كردند، مجبور نبودند به دنبال رنگ بگردند. آنها با خرد كردن سنگ های محلی و مخلوط كردن پودر آنها با چربی حیوانات، طیف وسیعی از رنگ‌ها را به‌دست می‌آوردند. رنگ، از قدیمی‌ترین اختراعات بشر است. شما هم می‌توانید با خرد و نرم كردن كمی از گونه‌های مختلف سنگ و خاك، به دست‌ آوردن رنگ‌های جدید راتجربه كنید.

تنوع رنگ در یك مادة معدنی:

بسیاری از كانی‌ها، همواره با یك رنگ مشخص و ویژه در سطح زمین یافت  می‌شوند كه این خصوصیت برای شناسایی آنها بسیار مفید است. در مقابل، بعضی از آنها، رنگ‌های گوناگونی را در طبیعت به خود می‌گیرند. به عنوان مثال، شما می‌توانید تورمالین- Tormaline را  به رنگ های سیاه، قهوه ای، صورتی، سبز و آبی در طبیعت ببینید.

 

سر‌نخ رنگ‌ها:

 

ساده ترین راهی كه می‌توانیم رنگ حاصل  از یك كانی یا مادة معدنی را مشخص كنیم، این است كه نمونه را بر روی كاغذ زبر و سفیدی بكشیم و اثر آن را بررسی كنیم. بسیاری از مواد معدنی، خط رنگی واضحی بر جا می گذارند كه گاهی به رنگ مادة اصلی است و گاهی هم نه.  اما تركیباتی هم وجود دارند كه در اثر سایش  به پودر سفیدی تبدیل می‌شوند و عملا رنگی از خود برجا نمی گذارند.

اگر شما هم به رنگ‌های طبیعی علاقمندید، بیایید با  چند نمونه از رنگ های معدنی معروف آشنا می شویم:

 

رنگ مایه‌های خاكی:

 

هنرمندان قدیمی از خاك‌های رسی_ Clays، در نقاشی‌های خود زیاد استفاده  می كردند. رس‌ها مزایای  زیادی دارند از جمله اینكه  در همه جا یافت می‌شوند،  نرم هستند و رنگ های گوناگونی ایجاد می‌كنند. رنگ های حاصل از این تركیبات، اغلب  قهوه ای و سبز بی‌حالت  است.

 

 

 

سایه‌های سفید:

اولین  رنگدانة  سفید، گچ (CaSO₄.2H₂O )  بوده  هر چند در بعضی مناطق،  استفاده  از كائولن

( رس چینی ) (Al₄(Si₄O₁₀)(OH)₈ ) هم برای تهیة رنگ سفید رایج بوده است. امروزه كانی‌های تیتانیوم دار مانند ایلمینیت(FeTiO₂ ) یا روتیل(TiO₂ ) برای تهیة رنگ‌های سفید استفاده می‌شوند.

 

به سیاهی زغال:

غارنشینان اولیه، از زغال چوب استفاده می‌كردند تا طرح‌های خود را با حاشیه‌های تیره تزئین كنند. هنوز هم هنرمندان از گرافیت استفاده های فراوان می‌برند. 

 

 

رنگ مایه های پوستی:

 خاك های هماتیت دار- Hematite(Fe₂O₃ ) ، منبع رنگ‌های قرمز- قهوه ای به شمار می‌آیند. هماتیت در بین كلیة موادی كه برای تولید رنگ استفاده می‌ شوند، از همه مشهورتر است. رد پای هماتیت را در تمام تاریخ بشر می‌توان یافت.  هماتیت رنگ مناسبی دارد، فراوان است، به سادگی نرم می‌شود و از همه مهمتر اینكه سمی نیست. در مقبرة توت انخ آمون، در كنار تمام جواهرات و اشیاء بی نظیرفرعون مصر، یك جعبة كوچك نقاشی به دست آمد كه تصور می شود فرعون مصر در كودكی از آن استفاده می‌كرده است. در آن مجموعه‌ای از پودرهای رنگی شامل پودر گچ، زرنیخ، مالاكیت و هماتیت یافت شد.

 

طلای ساده لوحان:

هنرمندان قرون وسطی، از زرنیخ زرد- Orpiment (As₂S₃) ،  استفاده می كردند تا رنگ های زیادی از آن درست كنند. رنگ آن  به تنهایی، اثری مانند طلا بر جا می‌گذاشت. شباهت این تركیب با طلا به‌قدری بود كه بعضی از كیمیاگران آن عصر، سعی كردند تا از این نمونه طلا استخراج كنند. به همین دلیل آن را طلای ساده‌لوحان می‌نامند.

 

سبز درخشان:

مالاكیت- Malachite (Cu₂(OH)₂CO₃ ) با داشتن مس در تركیب خود، رنگ عالی از سبز ایجاد می‌كند. اولین استفاده از آن مربوط به دوران برنز و در مصر باستان بوده‌ است. روس‌ها به جای مالاكیت از دی‌اوپتاز- Dioptase  (Cu₆(Si₆O₁₈).6H₂O ) استفاده می‌كردند كه در سیبری فراوان بود. این تركیب، سبز درخشان و زیبایی ایجاد می‌كند.

 

نارنجی مصری:

حدود 1500 سال پیش مصری‌ها نخستین كسانی بودند كه از خرد كردن زرنیخ قرمز-  Realgar (AsS ) رنگ نارنجی را به دست آورند. زرنیخ ، تركیبی ارسنیك دار است و در رسوبات چشمه‌های آب گرم یافت می شود.

 

آبی كلاسیك:

آزوریت Azurite  (Cu₃(OH)₂(CO₃)₂ ) نیز تركیبی از مس است و یكی از قدیمی ترین و بهترین رنگدانه‌های آبی است كه انسان از قدیم می‌شناخته. این تركیب  معمولا نرم است ومخصوصا برای تهیة رنگ با كیفیت عالی و ممتاز استفاده می‌شود.

 

شنگرف طبیعی:

امپراطوران چین از قرمز روشن  شنگرف - Cinnabar (HgS ) برای نوشتن نامه‌هایشان  استفاده می كردند.  هنرمندان قرون وسطی، ترجیح می‌دادند كه از شنجرف- Cinnabar  به جای زرنیخ استفاده كنند. به‌طوری كه این تركیب در همه جا فراگیر شد

 

آبی گرانبها:

اولین بار پارسی ها از پودر ظریف و عالی لاجورد- Lapis Lazuli (₆](SO₄,S,Cl₂)  (Na,Ca)₉[Al(SiO₄)) استفاده كردند تا آبی كاملی از رنگ دریاهای عمیق به دست آورند. لاجورد به دلیل گرانبها بودن، كمتر از آزوریت استفاده می‌شد. در این تصویر قرون وسطایی از مریم مقدس، از این رنگ استفاده شده است.

 

 

تـهیة مواد رنگی غیر سمی:

وجود عناصری مانند ارسنیك و جیوه، سبب سمی بودن بعضی از رنگ های معدنی می‌شوند. با پیشرفت علم شیمی، محققان در صدد هستند تا تركیباتی متفاوت و بی خطررا جایگزین این نمونه‌ها كنند. به عنوان مثال،  سولفوسلنید كادمیوم رنگ های بی‌نظیری از قرمز شفاف تا نارنجی پرتقالی و زرد قناری ایجاد می‌كند اما به خاطر داشتن كادمیوم سمی است و مشكلات ریوی، كلیوی و حتی سرطان را سبب می‌شود. به همین دلیل محققان آلمانی، مخلوطی به نام" Perovskite"  را معرفی كرده‌اند. آنها از تركیب عناصر كلسیم، لانتانیوم ، اكسیژن، نیتروژن و یا تركیب تانتالیوم، اكسیژن و نیتروژن، این رنگدانه ها را به دست آورده‌اند. از این رنگدانه‌ها در تهیة رنگ برای شیشه‌های رنگی، سرامیك و صنایع پلاستیك استفاده می‌شود. این تیم تحقیقاتی معتقد است وجود عناصری مانند اكسیژن و نیتروژن، سبب تغییر طول موج نور های جذب شده می‌شوند و بنابر این می‌توان با تغییر نسبت اكسیژن یا نیتروژن در یك نمونه، طیف وسیعی از رنگ‌ها را  به‌دست آورد.

 

رنگ‌های معدنی در دنیای امروز:

بسیاری از رنگدانه‌های معدنی امروزه از حرارت دادن تركیباتی نظیر كبالت و آلومینیوم در دمای بیش از 2000 درجه فارنهایت و به مدت طولانی، حاصل می‌شوند. بالا بودن قیمت مواد اولیه و هزینة زیاد لازم برای آماده سازی بعضی از آنها مانند رنگ های حاصل از كبالت و كادمیوم، قیمت آنها را نسبتا گران می‌كند. امروزه بسیاری از رنگ ها را با مخلوط كردن رنگ های دیگر، با نسبت‌های متفاوت به‌دست می‌آورند. مانند رنگ های بنفش و ارغوانی.

» آغاز به کار سایت...به زودی
» لوح فشرده سوالات کارشناسی ارشد
» خوشه پروین
» ایران قاره ای کوچک
» نسخه موبایل یاران زمین راه اندازی شد
» آدرس اینترنتی یاران زمین تغییر یافت
» سنگها
» ژئوپارک نترال تژو - پرتغال
» محصولات گروه یاران زمین
» کتابچه دوره های زمین شناسی برای تلفن همراه
» مشخصات کانی ها در مقاطع میکروسکوپی
» كاربرد زمین شناسی در سدسازی
» معدن دره زنجیر
» رنگ در سنگ
» نرم افزار کانی شناسی-تلفن همراه